Ede Foodstad

Gemeente Ede zet voor haar communicatie verschillende online middelen in. Bijvoorbeeld EdeFoodstad en Stadsvisie Ede. Kijk voor meer informatie: www.ede.nl/food

3  herkenbare
    stad aan veluwe
    en vallei
  • De overgang van Veluwe naar Vallei vormt de kracht van Ede
  • De stad ontwikkelt zich als nadrukkelijk onderdeel van het ommeland en haar ontstaansgeschiedenis
  • De variëteit en kwaliteit van het landschap kleurt en vormt de stadsontwikkeling en vergroot de aantrekkelijkheid, samenhang en leesbaarheid van de stad
  • Er zijn in hoofdzaak 3 stadsmilieus, Veluws, oud-dorps en Vallei, die sterker herkenbaar moeten worden
  • Groen, water en cultuurhistorie worden meer aanwezig en beleefbaar
  • Stads- en landschapsparken vormen de overgang van stad en land
  • Elementen zoals oude linten, landgoederen en militairen industrieel erfgoed zijn ons te koesteren cultureel erfgoed
  • Via groene aders ontstaan recreatieve verbindingen tussen stad en land: groene lopers
  • De stad ontwikkelt zich als stedelijke poort naar Veluwe en Vallei, met het centrum en stationsknoop-WFC in de hoofdrol
  • Onderscheidende thema’s zijn food, cultuur en avontuur
  • Ede profileert zich als (inter)nationale stad aan de Veluwe en de Vallei

De overgang van Veluwe naar Vallei vormt de essentie en de grote kracht van Ede. Deze komt tot uiting in de hoogteverschillen, het contrast tussen nat en droog en het water en groen in en aan de rand van de stad. Het omliggende landschap biedt een gevarieerd recreatief en economisch profiel waar de stad van kan profiteren. Groen en water is ons kapitaal, zowel in economische zin, als in zin van biodiversiteit, gezondheid en klimaatadaptatie.

Veel Edenaren kennen hun weg naar en in het buitenge- bied. Dat kan niet altijd gezegd worden van de stad zelf. De stad heeft zich de afgelopen decennia sterk op zichzelf gericht en daarmee een stuk herkenbaarheid en identiteit verloren. Met de ontwikkeling van Kernhem, de Veluwse poort en het Enka-terrein is de laatste jaren een beweging ingezet om de relatie tussen stad en land te versterken. De stad zet deze koers door en ontwikkelt zich als nadrukkelijk onderdeel van het ommeland en haar ontstaansgeschiedenis: een herkenbare stad aan Veluwe en Vallei.

De wens is de kwaliteit van de herkenbare stad aan de Veluwe en Gelderse Vallei beter te benutten als unieke eigenschap van woon, werk en verblijfsgebieden en daarmee als identiteitsdrager en economische kracht. De variëteit en kwaliteit van het landschap moet de stadsontwikkeling kleuren en vormen, en de samenhang en leesbaarheid van de stad vergroten. Dat geldt ook voor de dorpse karakteristieken van het centrum en linten, maar ook de landgoederen en militair en industrieel erfgoed. Er zijn in hoofdzaak drie stedelijke milieus die sterker herkenbaar moeten worden: het Veluws, oud-dorps en Valleimilieu.

Ede ontwikkelt zich op deze manier als stedelijke (inter)nationale poort naar de Veluwe en Vallei met het centrum en de stationsknoop-WFC in de hoofdrol. Een stad met volop zichtbaar groen dat mede in de vorm van groene lopers en recreatieve clusters verbindingen legt tussen stad en land. Bestaand groen en water vormen bouwstenen voor herkenbare stadsmilieus. Nieuwbouw moet in architectonische en landschappelijke verschijningsvorm aansluiten bij de onderliggende en omliggende landschapstypen en de cultuurhistorie.

Essentie:

Een onderscheidend en hoogwaardig stadsprofiel:
Ede-stad profileert zich als duurzame (inter)nationale foodstad aan de Veluwe, die zich ten opzichte van de buitendorpen onderscheidt door sterker in te zetten op cultuur, avontuur en innovatie. De verweving van stad en natuur vormt daarbij steeds meer haar unieke ‘selling-point’, met de stad als decor voor grote en kleinschalige food- en natuurgerichte activiteiten. De brandpunten centrum en stationsknoop-WFC vervullen hierin een hoofdrol. Food en groen moeten beleefbaarder zijn in de stad. Dat kan in de vorm van functies, maar ook door passende architectuur, landschap en aankleding van openbare ruimte. Voor grote groepen bezoekers en voor bewoners geeft Ede haar visitekaartje af door op bepalende plekken hoge kwaliteit na te streven. Naast de brandpunten moeten gezichtsbepalende routes en entrees rond het spoor en de snelweg beter aansluiten bij het groene profiel. De uitstraling van de stad vanaf de A12, A30 en spoor is wat dat betreft een belangrijk aandachtspunt. Rondom de KennisAs wordt vanuit het motto ‘aards en innovatief’ een beeldtaal gestimuleerd die herkenbaar is en onderscheidend ten opzichte van andere kennisregio’s. 

Beleefbaar maken van boven- en ondergronds erfgoed:
Ede heeft veel van haar herkenbaarheid verloren in de afgelopen decennia door het onvoldoende waarderen en respecteren van haar erfgoed. Daarom koesteren we wat er nog is. We zetten in op behoud van erfgoed door bescherming en ontwikkeling waarbij waardevolle karakteristieken de inspiratiebron zijn voor toekomstige ruimtelijke inrichting. De historische structuren en gebouwen van de oude linten, de landgoederen en het militair en industrieel erfgoed worden met zorg ingezet in nieuwe ontwikkelingen. Resten van historische bewoning op de Veluweflank en op de dekzandruggen vertellen het verhaal van de rijke historie van Food. De ligging op de Veluweflank met grote hoogteverschillen wordt uitgebuit en beleefbaar gemaakt. Hierbij worden de bewerkingen van de ondergrond in de vorm van bijvoorbeeld steilranden en trapakkers zoveel mogelijk gerespecteerd.  

Verbindingen tussen stad en land die recreatie bevorderen:
De stad is verbonden met de landschappen van de Veluwe en de Vallei. Stadsranden worden verzacht en openen het buitengebied met haar dorpen voor de stad. Via groene lopers dringt het groen diep in de stad door en groen en water worden meer beleefbaar. Deze groene lopers zijn tevens recreatieve fiets- en wandelpaden die de stad met het buitengebied en de dorpen verbindt. In de stad vormt het geheel een recreatief en groen circuit. Op de grens tussen stad en land, op plekken waar routes en attracties samen komen, ontstaan recreatieve poorten.  De belangrijkste poorten tot het buitengebied vormen de brandpunten centrum en stationsknoop-WFC. Vanuit deze locaties moet de Veluwe, de Ginkelse Heide en Vallei snel en duidelijk bereikbaar zijn. Het Peppelensteeggebied vormt een sterkere koppeling tussen de stad en het Vallei-landschap aan de westzijde van Ede. Een vergelijkbare verbindende functie heeft het gebied tussen Ede en Bennekom voor de overgang van Vallei naar Veluwe.

Nieuw groen en water in de stad:
De stad heeft behoefte aan open ruimte binnen haar eigen grenzen. Het zorgt voor klimaatadaptatie, herkenbaarheid van de stad en verbinding met het buitengebied. Ede benadert groen en water daarom als kapitaal (groen-kapitaal-gedachte) en zet in op ‘renaturing’ van de stad. Dat betekent voor Ede behoud en versterking van de hoofd groen- en waterstructuur, o.a. door goed onderhoud, het terughoudend omgaan met kapvergunningen en het investeren in nieuw groen en water. Grote groengebieden, zoals het Peppelensteeggebied en het gebied tussen Bennekom en Ede vragen om een structuurverbetering gericht op biodiversiteit, gezondheid en klimaatadaptatie. Daarmee ontstaat in functionele zin ook nieuw groen en water voor de stad. Bij stedelijke ontwikkelingen zal nieuw groen en water als maatwerk worden vormgegeven binnen een natuurinclusief ontwerp, aansluitend bij de natuurlijke omstandigheden die uiteenlopen van laag en waterrijk (Vallei) en hoog en groen (Veluwe). Particuliere initiatieven voor groene daken, verticale tuinen en innovatievere vormen van vergroening kunnen rekenen op steun van de gemeente.

Stads- en landschapsparken als overgangen van stad 
en land:
In de randen van Ede-stad ligt sluipende verstedelijking en verrommeling op de loer. Door de veelal goede bereikbaarheid en de vaak nog relatief goedkoop te ontwikkelen gronden vestigen zich stadsrandfuncties. Dit wordt versterkt doordat ook aan de stadsranden steeds meer agrarische bebouwing vrijkomt. Tot 2030 gaat tenminste de helft van de boerenbedrijven stoppen. De ontwikkeling van de stadsranden vraagt derhalve meer zorg en aandacht. Stadsranden zijn van grote waarde in het licht van ons groene kapitaal. Het zijn entrees van de stad, recreatieve uitloopgebieden voor de wijken en ze leggen de relatie met het buitengebied. Dit geldt bijvoorbeeld voor het gebied ten westen van Peppelensteeg, de zone tussen Ede en Bennekom en het gebied ten noorden van Kernhem. De wens is om de belangrijke overgangen tussen stad en land vorm te geven als stads- en -landschapsparken. De stads- en landschapsparken zijn recreatiegebieden met natuur- en landschapswaarden. Ze brengen adem- en klimaatruimte in de structuur van de stad en het stedelijk netwerk, maar zorgen ook voor een grotere gebruikswaarde. Ze zorgen voor overgangen en verbindingen naar het buitengebied en aangrenzende wijken en kernen die hierdoor bovendien onderling herkenbaar blijven. De parken zijn uitstekende plekken om Food met de stad te verbinden, bijvoorbeeld in de vorm van voedselbossen, zelfpluktuinen en landbouw in of bij de stad. Functiewisselingen van boerenbedrijven die stoppen of nevenactiviteiten willen ontwikkelen zijn goed denkbaar, waarbij vrijkomende agrarische bedrijfsbebouwing ruimte biedt voor nieuwe activiteiten op het vlak van bijvoorbeeld recreatie en horeca. De mate waarin de stadsranden tevens ruimte bieden voor andere stedelijke functies zoals woningbouw, bijvoorbeeld in het kader van de ‘ruimte voor ruimte’ regeling, is afhankelijk van de ter plaatse aanwezige waarden en positie in het stedelijk netwerk. De mate van bebouwing is per stadsrand dus verschillend. 

Herkenbare en aantrekkelijke stadsmilieus die het landschap de stad in brengen:
De overgang van Veluwe naar Vallei vormt de basis van drie stadsmilieus met kwaliteiten die sterker herkenbaar moeten worden: het Veluws, oud-dorps en Valleimilieu. Dit maakt Ede aantrekkelijker als woonstad voor de Edenaren en voor nieuwe doelgroepen. Ten eerste het oude dorp met haar uitwaaierende linten en kleinschalige buurten daarbinnen, gebouwd op de oorspronkelijke engen. De oude pit is het levendig centrum. Het kleinschalige en dorpse karakter van dit stadsmilieu wordt gekoesterd en niet bestreden met grootschalige bebouwing. De linten vormen de langzaam verkeersroutes naar de rest van de stad en het buitengebied. De stedelijke gebieden buiten het oude dorpsmilieu zijn in hun structuur, bebouwing en beplanting herkenbaar als onderdeel van het waterrijke milieu in de Gelderse Vallei of het lommerrijke milieu op de overgang naar de Veluwe. In het Veluwse stadsmilieu overheerst het boskarakter dat gedragen wordt door het volwassen groen op de particuliere erven. In de Vallei is het openbare groen met ruime singels kenmerkend. Binnen het Valleimilieu vormt de diversiteit aan wijken, ieder met een eigen structuur en kernwaarden, de basis voor ontwikkeling. Met gebiedsgericht beleid worden de karakteristieken van de stadsmilieus beschermd en versterkt. Hierbij gaat het naast cultuurhistorische eigenheid in stedenbouw en architectuur, om behoud en versterking van bij het omliggende landschap passende beplanting en waterpartijen. 

Vergroting van de samenhang en leesbaarheid van de structuur van de stad:
De lange lijnen in de stadsstructuur die voor continuïteit, oriëntatie en verbinding zorgen, worden gekoesterd en geïntegreerd in het stedelijk weefsel. Nieuwe lijnen worden met zorg ontworpen en ingepast met integraal oog voor ruimtelijke kwaliteit en duurzaamheid. De belangrijkste verkeerswegen, fietsroutes, cultuurhistorische wegen en paden vormen samen met de groen- en waterstructuur een duurzaam raamwerk. Dit raamwerk borgt de samenhang en draagt bij aan de eigenheid en herkenbaarheid van Ede-Stad. De belangrijke knopen en betekenisvolle plekken verdienen extra aandacht, onder andere door middel van een hoogwaardig ontwerp en hoog inrichtingsniveau. Ook de plekken waar de stad uiteenvalt, vragen om aandacht. In de gebieden die doorsneden worden door grootschalige spoor- en weginfrastructuur is vermindering van de barrièrewerking een belangrijk doel.  

Aanvullend beleid:
•  Welstandsnota
•  Visie openbare ruimte
•  Erfgoednota
•  Programma Buitengebied         
   - Bijlage
•  Structuurvisie Buitengebied
•  Levendig centrum
•  Bomenbeleidsplan        
    - Inspiratieboek       
    - Verdiepingsboek
•  Groenstructuur
•  Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan         
    - Beleidsmonitor

Kaartinformatie:
•  Archeologische landschapszones  >>
•  Cultuurhistorische waardenkaart  >>
•  Rijksmonumenten  >>
•  Welstandskaart  >>
•  Lage vegetatie, struiken en bomen in Nederland (3 kaarten)  >>
•  Waardevolle bomen  >>
•  Biomorfologische kaart  >>
•  Geschatte soortendiversiteit per km²  >>
•  Lange afstandswandelroute, streekpaden en fietspaden  >>

Ede-Stad maakt zich sterk voor: